توصيه هاي ايمني در برق گرفتگي

نوشته هاي زير ابلاغيه رسمي سازمان توانير به تمامي برق هاي منطقه اي مي باشد. به زودي اين متن تبديل به يک بروشور شده و توسط مأمورين اداره برق به درب منازل شما تحويل داده خواهد شد!

توصيه هاي ايمني در برق
با توجه به اينكه آناليز حوادث مرتبط با برق نشان مي دهد كه بسياري از اين نوع حوادث كه بعضياً به پيامدهاي فاجعه باري نيز منتهي شده اند در اثر عللي بوقوع پيوسته اند كه با بكارگيري روشهاي ساده و احتياطات بيشتر قابل پيشگيري بودند در اين بخش سعي مي شود كه توصيه هاي ايمني كه برگرفته از تجارب ساليان فعاليت در اين بخش از صنعت مي باشد به زبان ساده ارائه گردد. توصيه هاي يادشده در سه قسمت، توصيه هاي ايمني براي مشتركين برق، توصيه هاي عمومي و توصيه هاي ايمني براي كاركنان صنعت برق ارائه مي گردد:

الف: توصيه هاي ايمني براي مشتركين برق
1- دقت كنيد كه هيچ وقت با دست خيس و پاي برهنه به لوازم برقي دست نزند. همانطور كه بيان شد با خيس شدن بدن از مقاومت الكتريكي آن كاسته شده و لذا عبور جريان الكتريكي از بدن شديدتر و موثرتر مي شود زيرا جريان برق هميشه سعي دارد از نزديكترين و راحتترين راه به زمين انتقال يابد.
2- هنگام تعويض لامپ، كليد، پريز يا تعمير هر وسيله يا هر دستگاه برقي ديگر سعي شود كه برق از طريق كنتور (فيوز) قطع شده باشد. در همين راستا بايستي دقت شود كه در هنگام سيم كشي، سيم فاز در مدار كليد برق قرار گرفته باشد در اينصور با خاموش كردن جريان از طريق كليد جريان فاز قطع خواهد شد. در غير اينصورت هرچند كه با بستن كليد برق و قطع شدن جريان نور امكان روشن شدن لامپ وجود نخواهد داشت ولي تماس سيم فاز با بدن انسان و تكميل مدار مثلاً از طريق زميني كه فرد روي آن استاده و يا قرارگيري دست برروي دستگاه يا ديوار مي تواند منجر به عبور جريان از بدن و برق گرفتگي شود.
3- به طور كلي استفاده از لوازم برقي معمولي در محيط هاي با درجه رطوبت بالا نظير حمام توصيه نمي شود و بايستي سعي شود حتي المكان هيچگونه انشعاب برق در اين نوع محيط ها وجود نداشته و روشنايي آن از خارج تامين شود. در صورت نياز اتصال سيمها به لامپ بايد طوري طراحي شود كه رطوبت در آن موثر ننمايد. بخاطر داشته باشيد كه تحت هيچ شرايطي از بخاريها يا اجاقهاي برقي معمولي در محيط هاي ياد شده استفاده نشود.
4- در هنگام روشن بودن لامپ يا هر دستگاه برقي ديگر از تعويض و تعمير آنها خودداري نماييد .
5- هيچگاه سيم برقدار را از زير فرش يا موكت عبور ندهيد زيرا ممكن است در اثر عبور و مرور مداوم افراد از روي آن سيم صدمه ديده و حالت عايقي خود را از دست بدهد. همچنين در صورتيكه اندازه سطح مقطع سيم با نوع مصرف كننده اي كه با آن وصل است متناسب نباشد سيم گرم شده و در نتيجه به مرور زمان با كاسته شدن از خاصيت هدايتي آن شدت گرم شدن آن بيشتر مي گردد تا جائيكه سيم شروع به ذوب شدن و ايجاد جرقه مي نمايد. از آنجائيكه در اغلب موارد كف پوشها، فرشها، موكتها و اين قبيل زيراندازها از مواد قابل اشتعالي نظير نخ، پلاستيك، پشم و الياف مصنوعي تهيه شده اند آتش گرفته و در نهايت ايجاد حريق مي نمايد.
6- هنگام تميز نمودن ديوارها و لوازم برقي مواظب باشيد كليدها و پريزها خيس نشوند زيرا آب هادي بسيار خوبي بوده و در صورتيكه وارد كليدها و پريزها شود خطر جاني و مالي به همراه خواهد داشت. در اين گونه مواقع قبل از شروع كار كليد اصلي را از كنتور قطع و پس از اتمام كار و خشك شدن پريزها و كليدها فيوز را وصل نماييد.
7- هنگام سوراخكاري ديوارها بمنظور نصب ساعتهاي ديواري ، تابلوها يا هر مورد ديگر دقت شود به مسير سيم كشي برق صدمه وارد نشود.
8- اگر پريزهاي برق در ارتفاع پاييني از ديوارها قرار دارد (كمتر از 110 تا 120 سانتيمتر) لازم است آنها بوسيله درپوشهايي ايمني كه به همين منظور ساخته شده است مسدود گردند.
9- در صورتيكه در اطراف ساختمان شبكه برق عبور نموده است هنگام تعويض يا دستكاري آنتن تلويزيون در پشت بام يا بالكن مواظب خطوط برق باشيد. زيرا همانگونه كه قبلاً بيان شد حوزه القايي حاصل از اين نوع شبكه ها قبل از آنكه با آن برخورد شده با ايجاد قوس الكتريكي منجر به برق گرفتگي و سوختگيهاي شدد خواهد شد. (يعني اگر فقط به آن نزديك شود برق گرفتگي ايجاد مي شود).
10- سيمهاي وسايل برقي به ويژه انواع قابل حمل و نقل از قبيل اتو، پلوپز، راديو و نظاير آن را هرچند وقت يكبار بازرسي كرده و در صورت مشاهده هرگونه خرابي يا فرسودگي تعويض نماييد.
11- هيچ نوع اسباب بازي كودكان نبايستي بوسيله برق شبكه بكار بيافتد. بارها مشاهده مي شود كه والدين به منظور صرفه جوئي به جاي باطري اينگونه اسباب بازيها از آدابتور استفاده نموده و بدين ترتيب كودك خود را در معرض خطر برق گرفتگي قرار مي دهند.
12- سعي شود هنگام كار با يك وسيله برقي يك قطعه تخته خشك يا صفحه لاستيكي ضخيم در زير پا قرار گرفته خودداري شود. اينكار علاوه بر اينكه عمل نايمن تلقي شده و مي تواند حادثه ساز باشد، دخل و تصرف در تاسيسات برقي تلقي شده و مشمول مجازات قانوني نيز خواهد بود.
13- پريزهاي برق و تلفن را با انتخاب نوع مخصوص از يكديگر مشخص گردد تا دو شاخه وسايل برقي و تلفن به اشتباه درون پريزها قرار نگرفته و باعث صدمه ديدن وسايل ياد شده نشود.
14- براي قطع مدار در موقع اتصالي سيمهاي برق در منزل و خرابي دستگاههاي برقي از فيوز اتوماتيك و يا مينياتوري با آمپراژ مناسب با ميزان مصرف استفاده شود بهتر است براي وسايلي مانند كولر، ماشين لباسشويي و ظرفشويي، بخچال بزرگ ويتريني و آب گرمكن هاي برقي كه به جرياني بيش از 6 آمپر نياز دارند از فيوزهاي مجزا استفاده شود تا در موقع بروز اتصالات در اينگونه وسايل جريان برق كل منزل قطع نشده و از وارد شدن آسيب به وسايل ديگر جلوگيري شود.

ب: توصيه هاي عمومي
1- روشناي ميادين، پاركها، معابر، بلوارها و نظاير آن اغلب از طريق تيرهاي فلزي تامين مي شود. در اين تيرها اجباراً دريچه هايي براي رفع عيوب و نصب فيوز تعبيه گرديده است كه گاهي اوقات توسط غير مسئول مي شوند كه كنجكاوي اطفال و كودكان خردسال كه در آن اطراف به بازي و تفريح سرگرم مي باشند مي تواند به حوادث ناگواري منتهي شود، بوجود مي آورد. لذا لازم است كه كليه خانواده ها علاوه بر مواظبت از فرزندان خود و ارائه آموزشهاي لازم به آنها مبني بر عدم دستكاري اينگونه دريچه ها، در صورت مشاهده هر گونه مورد خاص در اين زمينه مراتب را به اولين پست برق اطلاع دهند.
2- اگر در اطراف زمين يا ملك شما خطوط انتقال و توزيع برق وجود دارد از شروع مراحل ساختمان سازي موضوع را با شهرداري و شركتهاي برق در ميان بگذاريد تا علاوه بر اينكه از خطرات احتمالي برق گرفتگي پيشگيري شود از نظر دعاوي حقوقي مشكلي پيش نيايد.
3- بالا رفتن از تيرهاي برق همواره خطرناك مي باشد. هميشه مدنظر داشته باشيد سيمهاي شبكه فاقد روكش بوده و نزديك شده به آنها ممكن است به قيمت جان شما تمام شود.
4- نصب هر گونه اعلانات بصورت تابلوهاي معرف شغل يا تبليغاتي و غيره به تيرهاي شبكه علاوه بر خطرات برق گرفتگي، دخل و تصرف و دخالت در تاسيسات برقي محسوب شده و پيگرد قانوني دارد. از طرف ديگر تابلوهاي نصب شده مي تواند براي كاركنان اين صنعت هنگام كار روي شبكه ايجاد مزاحمت نموده و حتي به حوادث خطرناك بيانجامد.
5- اگر با شخص برق گرفته اي مواجه شديد فورا با يك تكه چوب خشك و يا با پيچاندن يك پارچه خشك بدور دست خود لباس او را گرفته و به سمت محل امني بكشيد تا از ناقل برق جدا شود . در حين سرعت عمل خونسردي خود را حفظ كرده و در صورت نياز تنفس مصنوعي را آغاز نماييد. شخص ديگري را مامور نماييد تا اورژانس را خبر كند.
6- در هر محل يا مكاني كه با علامت خطر برق گرفتگي مواجه شديد از نزديك شدن به آن محل و دست زدن به آن خودداري كنيد.
7- استفاده از انشعاب برق غير مجاز علاوه بر اينكه فعل حرامي است و مي تواند حوادث شديدي را بدنبال داشته باشد قابل پيگرد قانوني نيز مي باشد.
8- هنگام حفاري به منظور لوله كشي آب يا گاز يا پي كني ساختمان و هر منظور ديگر متوجه باشيد كه اگر به عمقي رسيديد كه يك يا دو رديف آجر يا موزايك يا نوار زرد رنگ خطر علامت گذاري شده است حتماً در زير آنها تاسيسات برق، گاز يا آب وجود دارد . در اينصورت عمليات را متوقف و سازمان مسئول را مطلع سازيد.

ج: توصيه هاي ايمني براي كاركنان صنعت برق
1- دقت كنيد كه در هنگام تعميرات ، بعد از آزمايشات لازم و كسب اطمينان از بي برقي حتماً دو سمت محل كار را اتصال زمين عيني و موثر نماييد.
2- قبل از بالا رفتن از تير كمربند ايمني ، ركاب ، كلاه ايمني و ساير وسايل حفاظت فردي خود را بازديد و با اطمينان كامل كار را شروع نماييد.
3- قبل از صعود از تير اشباع شده -هرچند كه عمر آنها زياد مي باشد ولي پايه آنها هميشه در معرض رطوبت زمين و در نتيجه پوسيدگي مي باشد- از سالم بودن آنها اطمينان حاصل نمائيد.
4- هيچگاه خط يا شبكه اي را بي برق تلقي نكنيد مگر اينكه عيناً خود شاهد قطع برق بوده باشيد. پس از اطمينان حتماً خط را از دو طرف محل كار ارت نماييد. بخاطر داشته باشيد كه ارت كردن از يك طرف كافي نيست.
5- هميشه به خاطر داشته باشيد اگر روي يك تير، دو خطر با فيدرهاي مجزا انتهايي شده اند حتما هر دو خط را قطع و ارت نمائيد.
6- بستن سه سيم (فازها) به هم در خطوط فشار متوسط و قوي مشكلي را حل نمي كند زيرا ممكن است به علت نشت برق ناشي از ترك يك مقره معيوب كنسول برقدار و در نتيجه سه فاز تبديل به يك فاز شود.
7- استفاده از لباسهاي با الياف مصنوعي باعث مي شود كه هنگام حوادث منجر به ايجاد قوس الكتريكي ، الياف براحتي سوخته و به گوشت و پوست بدن مصدوم وارد شود كه اين امر با شدت بخشيدن به جراحات، معالجه را مشكل و زمان بهبودي را طولاني مي كند. مناسبترين لباس جهت كار برروي شبكه هاي برق از نوع نخي مي باشد. دقت شود كه در ساخت اينگونه لباسها از زيپ و دگمه هاي فلزي استفاده نشود.
8- استفاده از انبر دست به جاي فيوزكش خطر سوختن سرو صورت را بهمراه خواهد داشت.
9- در انجام هر نوع فعاليتي مخصوصاً كار كردن با بالابرها در معابر عمومي و انجام تعميرات يا تعويض لامپ معبر وسط خيابانها و بلوارها و پاركها و خيابانها ... ايمن سازي اطراف محيط كار را فراموش نكنيد. براي پيشگيري از برخورد وسايط نقليه با بالا برها از اعلام هشداردهنده موثر و مطابق با استاندارد استفاده نمائيد. تابلوهاي هشدار دهنده مي بايست در محلي قرار بگيرند كه راننده عبوري فرصت فكر كردن كم كردن سرعت و تغيير مسير و به عبارت بهتر فرصت تصميم گيري و اجراء داشته باشند.
10- اگر در محلي حفاري نموده و ادامه كار به روي بعدي محو شده است لازم است كه اطراف محل حفاري شده را با چراغ هاي چشمك زن و تابلوهاي احتياط و خطر كه از نظر ديد رانده استاندارد باشد محصور شود.

ويراستاري: مسعود سروري
مديريت وبلاگ علم و فناوري - www.elm-sarvari.blogfa.com

منبع: 1-Phalls.com
2- فربــــد الي