تبليغاتX
علم و فناوري

ترفند (6) : تغيير نام همزمان چند فايل يا پوشه در ويندوز XP


يكي از قابليت هايي كه ويندوز XP دارد امكان تغيير نام جمعي از فايل ها يا پوشه ها مي باشد. كه اكثر كاربر ها و حتي Help ويندوز هم از آن غافل هستند!؛ براي اين كار مراحل زير را طي كنيد:

1- وارد Explorer يا همان My Computer شويد.
2- فايل ها يا پوشه هاي مورد نظر براي تغيير نام را انتخاب كنيد.
3- سپس بر روي يكي از پوشه ها كه آبي رنگ شده است، كليك راست كنيد.
4- گزينه Rename را انتخاب كنيد.
5- سپس نامي را در قسمت مشخص شده كه مكان نما چشمك مي زند، تايپ كنيد.و سپس كليد Enter را فشار دهيد.

حالا نام فايل ها يا پوشه هاي شما به ترتيب به اين صورت تغيير مي كند:

Name, Name (1), name (2), Name (...)

براي مثال ما در اين جا كلمه Name را در مرحله 5 تايپ كرديم و سپس به طور اتوماتيك كلمه مورد نظر با يك شماره به وجود مي آيد كه نام فايل ها يا پوشه هايتان مي تواند باشد.

نكته: اغلب اين ترفند براي كساني كه عكس يا فايل هاي زياد و مربوط به هم با يك موضوع دارند مناسب تر است.

نويسنده: مسعود سروري

<پايان اين ترفند(6)>

ترفند بعدي (7) : مخفي كردن درايو ها توسط ابزار ويندوز XP-<تاريخ درج ترفند (7) در وبلاگ: 6 يا 7 آبان 1385>

+ نوشته شده توسط مسعود سروري در پنجشنبه 27 مهر1385 و ساعت 16:52 |

نكته هاي جالب (2)


- لکه کور چشم نقطه ای است روی شبکيه که محل خروج رشته های عصبی چشم از آن است و در اين محل کوچک هيچ گونه سلول بينايی وجود ندارد (چه مخروطی و چه استوانه ای) لذا وقتی تصوير روی اين محل بيفتد ديده نخواهد شد. سازوکار مغز طوری است که اين محل خالی را با استفاده از تصوير ساير نقاط حدس ميزند و ما معمولا متوجه اين نقطه تاريک نمی شويم ولی اگر دقيقاً يک تصور کوچک در اين محل بيفتد ما واقعا آن را نخواهيم ديد.

- آيا مي دانستيد علاوه بر جامد مايع و گاز و پلاسما حالت پنجم ماده چگالش بوز انيشتين است كه به اثرات كوانتومي اين دسته مواد مربوط است. در اين حالت ماده فاقد چسبندگي، كشش سطحي است و مي خواهد خود را در حداكثر سطح بگستراند و از ديواره هاي ظرف خود بالا مي رود. ظاهري شبيه مايع دارد و لي كاملا مثل گاز ايده آل عمل مي كند و اگر آن را به حركت در آوريم تا ابد به حركت خود ادامه مي دهد. هليم ۴ در دماهاي بسيار پايين نمونه اي از آن است. حالت ششم ماده هم اخيرا كشف شده است.

- جالب است بدانيد كه انرژي حاصل از تبديل يك گرم از هر ماده به انرژي برابر با انرژي پتانسيل موجود درسد آبي به ارتفاع 100 متر كه در پشت آن 90 ميليون متر مكعب آب جمع شده باشد.

- علت جرقه زني در سنگ چخماخ چيست؟
سنگ چخماخ با نام flint معروف مي باشد، تيره رنگ مي باشد و در شاخه کوارتزها قرار مي گيرد Flint نوع کوارتز آلفا مي باشد که تا دماي 573 درجه سانتيگراد پايداري دارد و به صورت گرهکهايي در گچ و سنگ آهک يافت مي شود .از سنگهاي حاوي سيليس SiO2 كه عموماً منشاء رسوبي دارند مي باشد. باين سنگها يك پارچه بوده كه به علت نقص ساختماني در برخورد با يكديگر جرقه زده و O-3 آزاد مي نمايد اين سنگ بانام سنگ آتشزنه معروف مي‌باشد .

- چرا لايه ازن در نواحي قطبي كه آلايندها كمتر است سوراخ شده است ولي در مناطق ديگري كه عمليات هاي صنعتي و آلاينده ها وجود دارد سوراخ نشده است ؟
مهمترين عامل وجود ابرهاي استراتوسفري در نواحي قطبي است به دليل سردتر بودن قطب جنوب اين ابرها در آنجا پايدارترند تابش پرتوهاي فرا بنفش خورشيد در آغاز بهار باعث آزاد شدن راديکال هاي کلر در مجاورت بلورهاي يخ موجود در اين ابرها مي گردد .

- اطلاعات جالبی در مورد جيوه:
بيشترين معادن جيوه دنيا در اسپانيا و ايتالياست و مهمترين سنگ معدن آن سينابار يا سولفور جيوه است با گوگرد و هالوژنها تركيب مي شود اما با اسيدها به جز اسيدنيتريك بي اثر است جيوه و تركيبات آن توسط پوست و بلعيدن و تنفس جذب بدن مي شود ماكسيمم مقدار مجاز بخار جيوه در هواي محيط كار 1.0 ميلي گرم در متر مكعب و ماكسيمم مقدار جيوه مجاز موجود در ادرار 3.0 ميلي گرم در ليتر است كليه ها نقش مهمي در دفع جيوه از راه ادراري دارند ضمن اينكه بيشترين تجمع جيوه در اعضاي بدن نيز در كليه هاست .

- انسان سالانه بيش از 10 ميليون مرتبه پلک می زند!

- خورشيد 330330 مرتبه بزرگتر از زمينه!

- يک گالن روغن سوخته، می‌تواند تقريبا يک ميليون گالن آب تميز را آلوده کند!

- ناخن‌های انگشتان دست، تقريبا چهار برابر ناخن‌های پا رشد می‌کنند!

- حرف E بيشتر از تمام حروف انگليسی،  در كلمات به كار مي رود در حاليكه حرف Q كمترين كاربرد را دارد!

- خوردن يك عدد سيب اول صبح، بيشتر از يك فنجان قهوه باعث دور شدن خواب آلودگی می‌شود!

- دلفين‌ها هم مانند گرگ‌ها هنگام خواب يك چشمشان را باز می‌گذارند!

- سرعت آب دهانی كه هنگام عطسه از دهان شما خارج مي شود، حدود ۱۲۰ كيلومتر بر ساعت است!

- 8 دقيقه و 17 ثانيه طول مي كشد تا نور خورشيد به زمين برسد!

- جويدن آدامس هنگام خوردن پياز، مانع از اشك‌ريزی شما می‌شود!

- در تايوان بشقاب‌های گندمی درست می‌شود و افراد بعد از خوردن غذا، بشقابشان را هم می‌خورند!

- يك‌چهارم استخوان‌های بدن، در پای او قرار دارد!

- اثر لب و زبان هر كس، مانند اثر انگشت او منحصربه‌فرد است!

- آيا مي دانستيد درخشندگي کرم شب تاب از چيست؟ نور كرم شب تاب كاملا شبيه نورهاي ديگر است ، ولي اصلا گرما ندارد به اين گونه نورافشاني ، « نورافشاني سرد » گفته مي شود اين نور بر اثر ماده اي به نام « لوسي فرين » ايجاد مي شود كه در بدن كرم شب تاب وجود دارد وقتي اين ماده با اكسيژن تركيب مي شود ، مي درخشد.

- آيا مي دانستيد که مغز انسان فقط دو درصد از وزن بدن را تشكيل مي دهد ولي بيست و پنج درصد از اكسيژن دريافتي بدن را به تنهايي مصرف ميكند

- آيا مي دانستيد که زکريای رازی بغير از الکل کاشف گوگرد هم هست.

- آيا مي دانستيد که با نگاه کردن به گوش جانوران مي توانيم پي به تخم گذار بودن و يا بچه زا بودن آنها ببريم، بدين صورت که تخمگذاران گوششان ناپيدا و بچه زايان گوششان نمايان است تنها در اين مورد يک استثنا وجود دارد و آن نوعي افعي بچه زا است که گوشش دقيق پيدا نيست

- آيا مي دانستيد که بيشتر سردردهای معمولي از کم نوشيدن آب مي باشد.

- آيا مي دانستيد که انسانهای امروزی بطور متوسط 6 سال از عمرش را تلويزيون نگاه ميکند و 6 سالش را هم صرف غذا خوردن مي کنيم و يک سومش را هم مي خوابد؟

گردآورنده و ويراست علمي ادبي: مسعود سروري

منبع: ملاصدرا

+ نوشته شده توسط مسعود سروري در پنجشنبه 27 مهر1385 و ساعت 16:47 |

ترفند (5) : ورود به ويندوز XP با روش بدون Password درصورت فراموش كردن پسورد User شما


در اين ترفند مي خواهيم روشي را به شما نشان بدهيم كه در صورتي كه بر روي ويندوز XP در بخش كاربرها پسورد(كلمه عبور) زده ايد در حالي كه پسورد كاربري خود را فراموش كرده ايد با يك روش ساده به صورت موقتي يا دائم وارد ويندوز خود شويد.

پس از اينكه سيستم را روشن كرديد و لوگوي ويندوز XP نمايش داده شد. صفحه انتخاب كاربر(ها) يا يوزر(ها) مشاهده خواهد شد در اين حال شما پسورد كاربري خود را فراموش كرده ايد و مي خواهيد وارد سيستم شويد ولي مراحل زير را به ترتيب طي كنيد تا وارد ويندوز شويد:

1- هنگامي كه صفحه انتخاب كاربر ها نمايش داده شد، دو (2) بار به طور متوالي كليد هاي تركيبي Ctrl، Alt، Delete را فشار دهيد.

2- پنجره اي باز خواهد شد در اين حال در قسمت User Name عبارت Administrator را تايپ كنيد. و در قسمت Password چيزي ننويسيد. حالا Enter كنيد. در اين حال ويندوز با پيكر بندي جديد و استاندارد بالا مي آيد. و شما مي توانيد به طور دائم يا موقت از اين حالت استفاده كنيد. اگر با اين كار وارد ويندوز نشديد اقدامات زير را انجام دهيد:

در بخش User Name همان پنجره هيچ عبارتي را تايپ نكنيد و در بخش Password هم عبارتي را ننويسيد. سپس Enter كنيد.

3- در صورت لزوم مي توانيد يك يوزر يا كاربر ديگر به سيستم اضافه كنيد تا ديگر عمليات بالا را انجام ندهيد براي اين كار وارد Control Panel شويد. و گزينه User Accounts را كليك كنيد سپس پنجره اي باز مي شود بر روي گزينه Create a new user كليك كنيد يك نام براي يوزي كه مي خواهيد از اين به بعد با آن وارد ويندوز شويد تايپ كنيد سپس گزينه Next را كليك كنيد سپس گزينه Computer administrator را كليك كنيد و سپس در همين پنجره گرينه Create Account را كليك كنيد.

4- حالا يوزر دلخواه شما درست شده است و از اين به بعد مي توانيد با آن وارد ويندوز XP شويد. فقط لازم است يك بار ويندوز خود را رستارت كنيد تا يوزر را مشاهده نماييد. سپس به يوزر (كاربر)ي كه درست كرديد وارد شويد. قسمت 5 و 6 اختياري است ولي مهم.

5- شما مي توانيد يوزر قبلي را حذف كنيد (مرحله 6) و يا اگر در يوزر قبلي(اصلي) كه پسورد آن را فراموش كرديد در قسمت My documents ويا Desktop فايل هايي داريد. مي توانيد آن فايل ها را به Desktop يوزر(كاربر) جديد كه طي مرحله شماره 3 درست كرديد، انتقال دهيد. براي اين كار (انتقال فايلها از My Documents و Desktop به Desktop يوزر جديد) ابتدا وارد يوزر جديد شويد و سپس به منوي Start را كليك كنيد و بعد گزينه Control Panel را انتخاب كنيد. سپس User Accounts را دابل كليك كنيد. كاربري را كه رمز عبور آن را فراموش كرده بوديد كليك كنيد و در سمت چپ گزينه Delete the account را انتخاب كنيد(با انتخاب اين گزينه يوزر قبلي از بين مي رود) سپس گزينه keep files را كليك كنيد. سپس گزينه Delete account را كليك كنيد. حالا فايل هاي يوزر قبلي بر روي Desktop يوزر(كاربر) جديد ظاهر مي شود البته در پوشه اي با نام يوزر قبلي. حالا يوزر قبلي حذف شده و فايل هاي My Documents و Desktop اش بر روي Desk Top يوزر جديد قرار گرفته است.

6- در غير اين صورت اگر فايل هاي يوزر قبلي براي شما اهميتي ندارند شما در اين پنجره (User Account در Control Panel) مي توانيد به جاي مرحله (5) ، يوزر (كاربر) را انتخاب كرده و سپس گزينه Delete Account را كليك كنيد و بعد دكمه Delete Files را بفشاريد. سپس دكمه Delete Account را كليك كنيد . در اين مرحله(6) به جاي نگهداري فايل هاي يوزر (كاربر) قبلي، هم آن ها و هم يوزر آكانت را حذف كرده ايم.

 

نكته: تمام فعاليت هاي بالا وقتي امكان پذير است كه هنگام نصب ويندوز براي Administrator پسورد تعريف نكرده باشيد. لذا اگر فراموش كار هستيد بهتر است هنگام نصب ويندوز XP هيچگونه Password اي براي Administrator تعريف نكنيد تا با اين روش بتوانيد وارد سيستم شويد و همچنين پس از نصب ويندوز اگر پسورد يوزر(كاربر) اصلي را فراموش كرديد با انجام عمليات بالا خواهيد توانست به طوري وارد ويندوز شويد.

<پايان اين ترفند(5)>

نويسنده: مسعود سروري

ترفند بعدي (6) : تغيير نام همزمان چند فايل يا پوشه <تاريخ درج ترفند(6) در وبلاگ: 21 يا 22 مهر ماه 1385>

+ نوشته شده توسط مسعود سروري در شنبه 8 مهر1385 و ساعت 18:9 |

كسوف چيست؟


گرفتگي كامل خورشيد را بايد يكي از منظره‌هاي زيبا و در عين حال ترسناك طبيعت دانست. تنها موقعي مي‌توان اين پديده را ديد كه عوامل زيادي با هم انطباق پيدا كنند. خورشيد كره فروزان بسيار بزرگي است با قطري در حدود 109 برابر قطر زمين كه در فاصله 150 ميليون كيلومتري زمين واقع شده است. ماه فقط يك چهارم اندازه زمين را دارد. ولي 400 بار نزديكتر از خورشيد به زمين است. البته بديهي است كه اجسام را از فاصله‌هاي دورتر كوچكتر مي‌بينيم. اختلاف فاصله‌هاي ماه و خورشيد نيز سبب مي‌شود تا اندازه‌هايشان با هم برابري كنند. از اين رو ، آن دو در آسمان تقريبا به يك اندازه ديده مي‌شوند.

تاريخچه

در طول تاريخ ، اين پديده همواره مورد توجه اقوام و ملل مختلف بوده است. اغلب تمدن‌هاي كهن خورشيد گرفتگي را پديده‌اي شوم مي‌پنداشتند و درباره آن اعتقادات خرافي داشتند. چيني‌ها عقيده داشتند كه هنگام خورشيد گرفتگي اژدهايي خورشيد را مي‌بلعد. در بسياري از فرهنگ‌ها خورشيد گرفتگي بلايي آسماني پنداشته مي‌شده است. مردم هند در خلال گرفتگي خود را تا گردن در آب فرو مي‌كردند و اعتقاد داشتند كه با اين كار به خورشيد و ماه كمك مي‌كنند تا در برابر اژدها از خود دفاع كنند.

خورشيد گرفتگي از ديدگاه علمي

اندازه ظاهري خورشيد و ماه از زمين با هم برابر است. علت اين امر آن است كه فاصله اين دو جسم از كره ما متفاوت است. در نتيجه در زمانهايي كه ماه مسقيما از جلوي خورشيد عبور مي‌كند قرص خورشيد در پس آن پنهان مي‌شود. شرط لازم و كافي براي وقوع پيوستن كسوف آن است كه زمين ، خورشيد و ماه در يك خط يا تقريبا يك خط راست قرار بگيرند، به طوري كه سايه ماه بر بخشي از زمين بيافتد كل اين سايه از دو قسمت نيم سايه كه در قسمت بيروني است نيمه دروني كه تاريك و سياه است تشكيل شده است.

در محدوده نيم سايه ماه تنها قسمتي از خورشيد را پوشانده است كه به آن خورشيد گرفتگي جزيي مي‌گويند. در خلال گرفت بر اثر حركت ماه و چرخش زمين سايه ماه ، زمين را از غرب به شرق طي مي‌كند به اين سير حركتي سير گرفتگي كلي مي‌گويند. هر كسي كه در اين مسير باشد خورشيد را در حالت گرفت كلي خواهد ديد اين مسير در بيشترين حالت به 320 كيلومتر مي‌رسد و حدود نيم در صد سطح زمين را مي‌پوشاند. معمولا هر 1.5 سال خورشد گرفتگي كلي روي مي‌دهد اما ما در طول عمرمان شايد يك بار شانس تماشا اين پديده را داشته باشيم.

كسوف تنها براي زمين

تصادف شگفت‌آوري است كه اندازه ظاهري قمر زمين ، يعني ماه ، به اندازه ظاهري خورشيد برابر است. گرچه خورشيد 400 بار دورتر از ماه است اما 400 بار هم بزرگتر از آن است. قطر بسيار بزرگ خورشيد ، در اثر مشاهده از اين فاصله زياد ، كاملا كوچك ديده مي‌شود. اگر اين پديده جالب توجه وجود نداشت‌، نمي‌توانستيم اطلاعات بيشتري در مورد جو بيروني خورشيد به دست مي‌آوريم. به جز زمين ، در هيچ يك از سيارات منظومه شمسي پديده گرفتگي خورشيد روي نمي‌دهد.

علل كسوف

حدود 30 روز طول مي‌كشد تا ماه يك بار زمين را دور بزند. دو يا سه بار در هر سال ، ماه در مسير خود ، مستقيما از فاصله بيان زمين و خورشيد مي‌گذرد. در اين هنگام گرفت خورشيد رخ مي‌دهد. قرص تاريك ماه براي مدت كوتاهي همه خورشيد يا بخشي از آنرا مي‌پوشاند.

چرا هرگاه ماه از ميان زمين و خورشيد مي‌گذرد اين پديده اتفاق نمي‌افتد؟

دليل اين امر اينست كه مدار ماه و زمين با هم زاويه دارد و در بسياري از حالات ماه از بالا يا پايين قرص خورشيد مي‌گذرد. مدار زمين و ماه در دو نقطه به هم بر خورد مي‌كنند كه به اين دو نقطه گره‌هاي مداري مي‌گويند و ماه هر گاه در اين گره با زمين و خورشيد در يك خط قرار بگيرد خورشيد گرفتگي صورت مي‌گيرد.

انواع كسوف

كسوف كامل :

در اين حالت ماه در نزديك‌ترين فاصله خود به زمين قرار دارد و در يك خط راست نيز قرار دارند. در اين حالت كل قرص خورشيد در پشت ماه پنهان مي‌شود. سايه ماه فقط چند كيلومتر از سطح زمين را در بر مي‌گيرد و به موازات حركت ماه در مدار خود ، يك مسير طولاني منحني شكل در روي زمين مي‌پيمايد. تنها كساني مي‌توانند گرفتگي خورشيد را ببينند كه در جايي از اين مسير باريك و طولاني واقع باشند.

در هر نقطه ، مدت گرفتگي كامل ، بيشتر از دو تا پنج دقيقه طول نمي‌كشد. هر چه گرفتگي كامل نزديكتر مي‌شود، آسمان تاريك‌تر مي‌شود. و ستارگان بيشتري پديدار مي‌شوند. هنگامي كه قرص خورشيد كاملا پوشانده مي‌شود. هاله سفيد رنگ درخشاني در اطراف ماه مي‌درخشد. اين همان تاج است كه به صورت هاله‌اي از گازهاي رقيق و داغ از خورشيد جريان دارند. در كنار قرص سياه ماه ، حلقه باريك و سرخرنگي از گازهاي خورشيد به چشم مي‌خورد كه فام سپهر نام دارد.

كسوف جزئي :

ساعتي پيش از آغاز گرفتگي كامل ، ماه شروع به پوشاندن بخشي از خورشيد مي‌كند. در اين مرحله گرفتگي صرفا حالت جزئي دارد. در نواحي وسيعي در هر دو سوي مسير گرفتگي ، تنها گرفتگي جزئي قابل روئيت است. در بر خي گرفتگي‌ها فقط نيم سايه با زمين در تماس است و تمام سايه از افراز قطبين مي گذرد. طبعا اين نوع خورشيد گرفتگي در قطبين صورت مي‌گيرد.

كسوف حلقه‌اي :

فاصله خورشيد تا زمين و نيز فاصله تا ماه ثابت نيست. اين فاصله‌ها اندكي تغيير مي‌كنند. هنگامي كه زمين از حالت عادي خورشيد نزديكتر و از ماه دورتر است. اندازه ظاهري ماه كوچكتر از اندازه ظاهري خورشيد مي‌شود. اگر در اين مواقع گرفتگي رخ دهد، ماه نمي‌تواند قرص خورشيد را به طور كامل بپوشاند. در نتيجه حلقه درخشاني از نور خورشيد دور تا دور ماه را فرا مي‌گيرد. اين حالت را گرفت حلقه‌اي مي‌نامند. در گرفت حلقه‌اي ، آسمان همچنان روشن است و تاج خورشيدي نيز ديده نمي‌شود. به اين دليل ، ارزش علمي گرفت حلقه‌اي كم است.

ثبت كسوف

مردم در زمانهاي قديم از گرفتگي خورشيد مي‌ترسيدند. آنها علت گرفتگي را نمي‌دانستند و خيال مي‌كردند كه ممكن است خورشيد براي هميشه ناپديد شود. امروزه گرفتگي كامل ، براي اخترشناسان فرصت گرانبهايي است تا بخشهاي كم نورتر تاج و نيز لايه فام سپهر را مطالعه كنند. مدتها پيش از آنكه گرفتگي رخ دهد. برنامه ريزي دقيقي صورت مي‌گيرد، تا چندين هيئت در مسير گرفت مستقر شوند.

اخترشناسان تلاش مي‌كنند تا محلهايي را انتخاب كنند كه در مدت كوتاهي ، گرفتگي ابري نباشد. طي چند دقيقه قابل استفاده ، دوربينها و دستگاه ها ، همزمان به عكسبرداري و آزمايشهاي مختلف مشغول مي‌شوند. حتي برخي از گروههاي پژوهشگر در حالي كه دستگاهها را در هواپيما جاي مي‌دهند. مطالعات خود را هنگام پرواز انجام مي‌دهند. آنها با اين روش مي توانند از مزاحمت ابرها به دور باشند و نيز با پرواز هواپيما ، مسير سايه ماه را دنبال كنند. از اين رو به مدت مشاهده گرفتگي چندين دقيقه افزوده مي‌شود.

اهميت علمي كسوف

ارزش علمي خورشيد گرفتگي به بررسي‌هايي است كه هنگام گرفتگي كلي مي‌توان انجام داد كه در مواقع ديگر عملا غير ممكن است. وقتي ماه قرص خورشيد را مي‌پوشاند لايه‌هاي خارجي جو خورشيد را مي‌توان رصد كرد. با پديدار شدن ستاره‌ها مي‌توان انحناي فضا - زمان را اندازه گيري كرد با محاسبه زمان تماس اول ماه با خورشيد مي‌توان به جزئياتي در حركت مداري ماه و زمين پي‌برد. مي‌توان ستارگان دنباله‌داري را كه در حضيض هستند را بررسي كرد. و ...

در قرن اخير مهمترين سنجش هاي خورشيد گرفتگي اندازه گيري مكان ستاره‌هاي قابل روئيت در اطراف خورشيد و تاييد تجربي نسبيت عام انيشتين است. نسبيت عام پايه كهكشان شناسي نوين است.

منبع : دانشنامه رشد

<پايان مقاله>

+ نوشته شده توسط مسعود سروري در شنبه 8 مهر1385 و ساعت 18:7 |

 فيزيك فضا و اتمسفر


فيزيك فضا (Spase Physics)

انسان كنجكاو همواره در جريان پيشرفت علوم مختلف از فضاي بالاي سر خود غافل نبوده ‌است. و تلاش فوق‌العاده زيادي را جهت گشودن اسرار آن انجام داده‌است. انواع ماهواره‌هاي فضايي ، سفينه‌هاي فضايي ، تلسكوپهاي گوناگون از جمله ابزار و وسايلي هستند كه در اين راستا توسط انسان ايجاد شده‌اند.

فيزيك فضا يكي از اين شاخه‌هاي علم فيزيك است كه تا اندازه‌اي پاسخگوي هزاران سوال موجود در ذهن بشر در مورد فضا مي‌باشد. بخشي از فيزيك فضا كه در آن اجرام آسماني مورد مطالعه قرار مي‌گيرد، مكانيك سماوي است. در اين بخش نيروهاي
موثر بر حركت اجسامي نظير سيارات ، ماهواره‌ها و پروپهاي مصنوعي مورد مطالعه قرار مي‌گيرد.

قوانين كپلر

در سال 1619 ، كپلر در مورد حركت سيارات سه قانون اساسي خود را با استفاده از مشاهدات تيكو براهه بيان كرد. قوانين كپلر كه پايه و اساس قوانين نيوتن و مكانيك كلاسيك براي حركت سيارات است، عبارتند از :

- حركت سيارات به ‌دور خورشيد در يك مدار بيضوي انجام مي‌گيرد كه خورشيد در يكي از كانونهاي آن بيضي قرار دارد.

- مدار يك سياره به ‌دور خورشيد ، سطحي را تشكيل مي‌دهد كه اين سطح جاروب شده توسط خط واصل بين سياره و خورشيد با زمان حركت سياره نسبت مستقيم دارد.

- نسبت بين مربع دوره تناوب گردش هر سياره و مكعب نصف محور بزرگ مدار بيضوي ، در مورد هر سياره منظومه شمسي عدد يكساني است.


فيزيك اتمسفر

فيزيك فضا يك علم بسيار جديد است. با وجود اين يك تكنولوژي مهم سبب حل بسياري از ناشناخته‌هاي قبلي بوده ‌است. محيط ، فضايي از اندركنش‌هاي زيادي مانند نيروي گرانشي ، ماگنتواستاتيك ، الكترواستاتيك ، الكترومغناطيس و ... ، نسبت به زمان تغييرات مهمي را نشان مي‌دهد كه طبيعت تركيب و توزيع ماده ، دماي گاز بين ستاره‌اي را تغيير مي‌دهد.

در فيزيك اتمسفر پارامترهاي مهم معين در هر نقطه از اتمسفر مانند فشار ، چگالي ، دما ، ميدان مغناطيسي زمين ، ميدان الكتريكي ، تابش الكترومغناطيسي موجود در اتمسفر ، ذرات باردار و شهاب سنگها مورد مطالعه قرار مي‌گيرند.

برهمكنش نور خورشيد با اتمسفر

انرژي تابش خورشيدي در مسير فاصله خورشيد تا زمين در اثر برخورد با گازهاي موجود در اتمسفر زمين در فرايندهاي مختلفي شركت مي‌كند. در اثر اين فرايندها قسمت اعظمي از تابش خورشيدي كه براي انسان و موجودات زنده زيان ‌آور است، جذب مي‌گردند. تعدادي از اين پديده‌هاي برهمكنشي عبارتنداز :

- جذب تابش در اتمسفر :

در اتمسفر زمين عناصري مانند اوزن ، اكسيژن ، ازت ، هليوم ، گاز كربنيك ، هيدروژن و گازهاي ديگر وجود دارد. همچنين مي‌دانيم كه امواج الكترومغناطيسي از ذراتي به‌ نام فوتون تشكيل شده‌اند. اين فوتونها بعد از گسيل از خورشيد توسط عناصر موجود در جو زمين تحت فرايندهاي مختلف مانند پديده فوتوالكتريك ، اثر كامپتون و ... جذب مي‌شوند.

-پديده يونش :

در اثر برهمكنش فوتون با گازهاي موجود در جو زمين ، اين گازها يونيزه مي‌شوند. اتمهاي يونيزه دوباره در اثر برخورد با الكترونهاي موجود در اتمسفر در فرايند تركيب مجدد شركت مي‌كنند. اين فرايندها همچنين در جو زمين انجام مي‌شوند. يكي از نتايج اين فرايندها ايجاد پلاسما در اتمسفر مي‌باشد.

تابش فيزيك امواج كوتاه خورشيدي

اكنون تكنولوژي پژوهشهاي فضايي توسعه يافته ‌است و اطلاعات غير مستقيم تابش خورشيدي كه موجب يونش مي‌شوند، به حد كافي مورد مطالعه قرار گرفته است. اطلاعات اوليه حاصل از پرتاب موشكها ، اشعه ايكس تابشي ناشي از خورشيد ، ، خطوط طيفي ليمن ذره آلفا را نتيجه داده ‌است. با دستگاههاي مجهزتر مي‌توان طيف فيزيك امواج كوتاه خورشيد را عكسبرداري كرد و اثر فوتوالكتريكي را با موشكها مشاهده كرد.

پديده‌هاي بارز فيزيك فضا

-فروغ آسماني :

آسمان شب سياه كاملا تاريك نيست. ستارگان ، سيارات ، نور منطقه البروجي و ماه هر كدام سطح زمين را روشن مي‌كنند. در عرضهاي بالاتر شعله‌هاي شفق و سوسوزدن در سراسر آسمان وجود دارد و اين پديده‌ها بر حسب اقتضا در عرضهاي متوسط زمين ظاهر مي‌شوند. اتمسفر سياره در پي اين اثرات تابش مي‌كند، كه اين تابش را فروغ آسماني مي‌گويند.

- شفق قطبي :

در عرض‌هاي بالاي زمين ، آسمان شب گاهي به صورت ناگهاني و به شكل متحرك روشن مي‌شود كه اين درخشش‌ها را شفق قطبي مي‌گويند. اين درخشش‌ها شفاف هستند و مي‌توان ستارگان را از داخل آنها مشاهده كرد. اغلب درخشندگي آنها به اندازه‌اي است كه با نور آنها مي‌توان نوشته‌اي را مطالعه كرد. معمولا در هر شب روشن مي‌توان شفق قطبي شمالي و شفق قطبي جنوبي را در آسمان مشاهده كرد.

- طوفان مغناطيسي :

اغلب در ميدان مغناطيسي زمين يك تغيير ناگهاني ظاهر مي‌گردد كه اين آشفتگي مغناطيسي به ‌عنوان طوفان مغناطيسي معروف است. فراواني ظهور اين طوفان به صورت مستقيم به دوره يازده ساله فعاليت خورشيدي مربوط است. با وجود اين زماني كه يك شعله بزرگ خورشيدي ظاهر مي‌شود، يك طوفان مغناطيسي با يك يا دو روز تاخير شروع مي‌شود.

- كمربندهاي تشعشعي زمين :

در مورد پديده‌هاي مربوطه به ذرات باردار موجود در جو زمين نظريه‌هاي گوناگوني به‌وسيله دانشمندان مختلف ارائه شده‌است. از جمله اين افراد مي‌توان به اشتورمر (Stormer) و بيركلند (Birkeland) اشاره ‌كرد كه بيشتر عمر خود را صرف مطالعه و مشاهدات شفق قطبي كردند. وان آلن و گروه پژوهشگر او با هدف مطالعه اشعه كيهاني كنتورهايي از نوع كايگرمولر را در ماهواره‌هاي خود تعبيه كردند. آنان توانستند مناطق تشعشعي از ذرات باردار را كه در ميدان مغناطيسي زمين به‌دام افتاده بودند، نشان دهند. اين مناطق به كمربندهاي تشعشعي وان آلن معروف شدند.

ارتباط فيزيك فضا با شاخه‌هاي ديگر فيزيك

شاخه‌هاي مختلف علم فيزيك را مي‌توان مانند دانه‌هاي يك زنجير تصور كرد كه به صورت محكم به يكديگر پيوند خورده‌اند، با اين تفاوت كه در برخي موارد مرز موجود ميان اين دانه‌ها به اندازه‌اي پيچيده است كه به راحتي نمي‌توان آن را تشخيص داد. به ‌عنوان مثال فضاي بالاي سرمان توسط علوم مختلف فيزيك مانند نجوم ، كيهان شناسي ، اختر فيزيك ، مكانيك سماوي ، فيزيك هوا فضا ، فيزيك محيط زيست ، فيزيك نظري ، فيزيك مواد ، فيزيك هسته‌اي و ... مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. طبيعت امواج الكترومغناطيسي كه خورشيد به عنوان يك چشمه عظيم توليد اين فيزيك امواج است، در فيزيك امواج و فيزيك راديو بررسي مي‌شود. هر كدام از اين علوم ، فضا را از ديدگاه خاصي مورد توجه قرار مي‌دهد.

ارتباط فيزيك فضا با علوم ديگر

تنها شاخه‌هاي مختلف علم فيزيك نيست كه با فيزيك فضا ارتباط ناگسستني دارند، بلكه علوم ديگر مانند زمين شناسي ، شيمي ، رياضيات ، هوا فضا ، زيست شناسي و ... نيز به نوعي با فيزيك فضا در ارتباط هستند. به عنوان مثال ماهيت گازهاي تشكيل‌دهنده اتمسفر در علم شيمي به تفضيل مورد تجزيه و تحليل قرار مي‌گيرد.

آينده فيزيك فضا

يكي از مزايا و يا به بيان ديگر معايب علم بشري اين است كه همواره ناقص بوده و روز به روز در حال پيشرفت و تكامل است. عيب بودن از اين لحاظ كه ناقص است و مزيت بودن از اين لحاظ كه اين نقص ، انسان را به تحرك و تحقيق وادار مي‌كند و همين امر موجب پيشرفت در علوم مختلف مي‌شود. فيزيك فضا نيز از اين پيشرفت و ترقي مستثني نمي‌باشد. شايد روزگاري تمام اطلاعات بشر از فضا محدود به چند نظريه و يا پيشگويي بود، اما امروزه با فرستادن انواع سفينه‌هاي فضايي و ماهواره‌ها به فضا ، اطلاعات بسيار درست و دقيقي از فضا در اختيار انسان قرار مي‌گيرد.

<پايان مقاله>

باز بيني و قالب بندي: مسعود سروري

منبع : دانشنامه رشد

+ نوشته شده توسط مسعود سروري در شنبه 8 مهر1385 و ساعت 18:3 |